Archive for the ‘Przegląd terapii naturalnych’ Category

Medycyna Wschodu

Medycyna orientalna definiuje pojęcie zdrowia jako ogólny stan do­brego samopoczucia. Stan taki nie tylko oznacza, że organizm danej osoby jest wolny od bólu fizycznego, ale również cieszy się ona dobrym zdrowiem psychicznym. W filozofii Wschodu zdrowie jest stanem umysłu i sposobem życia, a źródłem choroby jest postępowanie sprzeczne z naturalnymi prawami Nieba i Ziemi.

Medycyna orientalna powstała co najmniej trzy tysiące lat temu, a jako nauka rozwijała się intensywnie od około 200 roku n.e. Do dzisiaj rozkwita w krajach wschodnich i zyskuje coraz większą popularność na Zachodzie jako medycyna alternatywna. Medycyna orientalna proponuje wiele terapii, między innymi akupunkturę, ziołolecznictwo, prawidłowe odżywianie, ćwiczenia mchowe (takie jak tai chi chuan oraz wschodnie sztuki walki), masaż oraz terapię manualną.

Medycyna chińska oparta jest na filozofiach taoizmu, konfucjonizmu i buddyzmu. Wedle taoizmu – stan zdrowia odzwierciedla harmonię nie­bios, którą osiąga się poprzez zrównoważenie mocy wewnętrznych i ze­wnętrznych. Jedność istnieje w obrębie różnorodnych sił natury – uni­wersalnej energii, zawartej we wszystkich rzeczach. Energia ta, zwana chi, jest trudna do opisania. Objaśnia się ją jako materię pozostającą na skraju przemiany w energię, będącą równocześnie energią pozostającą na skraju przemiany w materię. Wszystko we wszechświecie jest wynikiem nie kończącej się kondensacji chi w materię i jednoczesnego rozproszenia chi w energię. W medycynie chińskiej chi jest rozumiana na dwa sposoby. Po pierwsze, karmi umysł i ciało, i opisywana jest jako siła życiowa. Po drugie, chi jest wytwarzana przez zang/fu – „sfery funkcjonalne” – oraz wskazuje ich funkcje. Zang/fu nie odnosi się wyłą­cznie do konkretnego organu, takiego jak na przykład wątroba, ale do całościowego funkcjonowania ciała związanego z tym organem (wątro­bą). Energia żołądka chi dotyczy więc różnych funkcji żołądka, takich jak choćby transport treści pokarmowej. Chińczycy wierzą, że chi przepływa przez ciało człowieka. Dobry stan zdrowia odzwierciedla swobodny prze­pływ chi Jednakże, gdy równowaga energetyczna jest zaburzona – tzn. jeżeli istnieją jakieś blokady, nadmiar lub niedobór chi w określonej części ciała lub organu – powstaje choroba.

Taoizm również rozróżnia dwa przeciwstawne, a równocześnie uzu­pełniające się pojęcia, które określają jedność wszechrzeczy. Podstawą taoizmu jest pogląd, że na początku istnienia wszechświat był kulą chi otoczoną chaosem. Gdy masa energii uległa kondensacji, podzieliła się na dwie przeciwstawne, ale uzupełniające się energie: yin oraz yang. Yin reprezentuje siłę negatywną natury Ziemi, kurczącą się, ciemną, małą, prawostronną, wewnętrzną; Yang, dla odmiany, jest pozytywną siłą Niebios: ekspansywną, jasną, dużą, lewostronną, powierzchowną. Wszystko co istnieje, co się wydarza, każda chwila kryje w sobie yin oraz yang. Zgodnie z tą filozofią człowiek w chwili narodzin posiada doskona­ły stan równowagi między yin i yang, który z czasem bywa zaburzony. Chińscy lekarze przypisują poszczególnym narządom energię yin albo yang, podobnie jak pożywieniu i roślinom leczniczym, które mogą być używane do leczenia schorzeń tych organów.

Filozofowie i lekarze medycyny chińskiej wierzą w dynamiczny cykl ewolucji, znany jako teoria pięciu elementów. Wszystkie zjawiska kla­syfikuje się według pięciu kategorii: Drewna, Ognia, Ziemi, Metalu oraz Wody. Organy ciała są również charakteryzowane za pomocą tych elementów, na przykład śledziona i żołądek są narządami Ziemi, płuca i jelito grube – Metalu. Te pięć elementów znajduje się w stanie ciągłej transformacji i wzajemnego oddziaływania. Lekarze uważają, że jedne narządy oddziałują na inne. Na przykład z drewna powstaje ogień; tak więc praca wątroby, charakteryzowanej przez Drewno, wyzwala aktywność serca, które jest narządem Ognia. Wzajemna zależność ele­mentów wykazuje lekarzom kierunek, w jakim przepływa chi w obrębie ciała.

Podobnie jak poglądy Chińczyków na temat zdrowia różnią się od poglądów ludzi Zachodu, tak samo różne jest ich podejście do anatomii człowieka. Lekarze chińscy rozróżniają dwanaście narządów, zwanych zang/fu, które jednakże nie odpowiadają wprost znanym nam organom. Należy bowiem pamiętać, że zang/fu nie odnosi się do konkretnego narzą­du, lecz do wszystkich funkcji ciała z nim związanych. Ten sposób postrze­gania ciała człowieka wynika prawdopodobnie z tradycji chińskiej, która zakazywała dokonywania sekcji zwłok. Tak więc, zamiast rozwijania co­raz bardziej szczegółowej wiedzy o anatomii, uczeni i medycy chińscy sku­piali się na funkcjach całego ciała, a nie jego poszczególnych narządów. Wynikiem tego było bardziej holistyczne rozumienie funkcjonowania orga­nizmu, obejmujące aspekty fizyczne, mentalne oraz emocjonalne.

Medycyna chińska zmierza do przywrócenia prawidłowego przepływu energii chi w organizmie. Może być on zahamowany w wyniku złego odżywiania i braku ruchu, na skutek stresu psychicznego i zmęczenia, złej postawy i zaburzeń oddychania, zatrucia, powstania narośli i guzów lub też w efekcie urazów. Niedobór chi może powodować zmęczenie, depresję i różne dolegliwości fizyczne. Nadmiar chi bywa odpowiedzialny za nadciś­nienie, migrenowe bóle głowy lub niektóre rodzaje artretyzmu. Jeśli natu­ralny przepływ chi zostanie upośledzony, zmiana ta może spowodować chorobę.

Chi przepływa przez ciało czternastoma szlakami, zwanymi meridianami. Geografia ciała człowieka, w takiej formie, jak przedstawiają ją lekarze Wschodu, opiera się na wyodrębnieniu funkcji meridianów oraz zang/fu (organów) i wnętrzności człowieka, i w zasadniczy sposób różni się od za­chodnich koncepcji anatomii oraz fizjologii ciała. Przez najważniejsze orga­ny przechodzi dwanaście spośród czternastu meridianów; meridiany te łączą się z innymi w taki sposób, by całe ciało miało dostęp do chi.

Lekarze medycyny wschodniej badają i stawiają diagnozy pacjen­tom w sposób zasadniczo odmienny od szybkich, rutynowych badań i konsultacji wykonywanych przez lekarzy Zachodu. Przeprowadzają szczegółowy wywiad i uważnie obserwują pacjenta. Jednym z ważnych elementów konsultacji jest badanie pulsu, które odbywa się nieco inaczej, niż to znamy z własnego doświadczenia. Jest to precyzyjna umiejęt­ność mierzenia pulsu na kilku poziomach, mająca na celu określenie chorych sfer ciała. Lekarz bada puls trzema palcami, mierząc ciśnienie na przegubie pacjenta na dwóch poziomach, co daje razem sześć pomia­rów na każdym przegubie. Każdy z tych pomiarów odnosi się do określo­nej sfery funkcjonowania organizmu.